Παρότι η πολιτική διεύρυνσης της ΕΕ ανακτά δυναμική στις μέρες μας, η Τουρκία χάνει αυτή την ευκαιρία λόγω έλλειψης δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων, καταλήγουν οι ευρωβουλευτές σε ψήφισμα που εγκρίθηκε την Τετάρτη με 381 ψήφους υπέρ, 107 κατά και 171 αποχές.
Παρά τις επανειλημμένες δηλώσεις της τουρκικής κυβέρνησης που επαναβεβαιώνουν τη δέσμευσή της για ένταξη στην ΕΕ, εξακολουθούν να παραμένουν άλυτες βασικές αδυναμίες που επηρεάζουν την ενταξιακή διαδικασία, επισημαίνει το Κοινοβούλιο. Οι ευρωβουλευτές καλούν την τουρκική κυβέρνηση να λάβει μέτρα για τις επίμονες ελλείψεις στους τομείς του κράτους δικαίου, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, των δημοκρατικών προτύπων, της ελευθερίας του Τύπου και άλλων θεμελιωδών ελευθεριών καθώς και να σεβαστεί τις σχέσεις καλής γειτονίας και το διεθνές δίκαιο.
Ακόμη, ασκεί κριτική στην περιορισμένη αντίδραση άλλων θεσμικών οργάνων της ΕΕ και πολλών κρατών μελών στις εξελίξεις αυτές, καλώντας τα να υιοθετήσουν ισχυρότερη στάση υπέρ της προάσπισης των δημοκρατικών προτύπων και του κράτους δικαίου στην Τουρκία. Παρότι η ενταξιακή διαδικασία βρίσκεται ουσιαστικά σε αδιέξοδο από το 2018, η Τουρκία παραμένει χώρα στρατηγικής και γεωπολιτικής σημασίας και σύμμαχος του ΝΑΤΟ, αναφέρεται στην έκθεση.
Όσον αφορά τις σχέσεις της Τουρκίας με την Ελλάδα και την Κύπρο, καθώς και το ρόλο της στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, η έκθεση περιελάμβανε εκτενείς αναφορές ήδη από την ψηφοφορία σε επίπεδο κοινοβουλευτικής επιτροπής, συμπεριλαμβανομένης της απερίφραστης καταδίκης της συνεχιζόμενης κατοχής στην Κύπρο και της παραβίασης από την Τουρκία των κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών μελών της ΕΕ.
Μεταξύ άλλων τροπολογιών που εγκρίθηκαν, κατά την ψηφοφορία στην ολομέλεια προστέθηκε στην έκθεση ρητή αναφορά στο νόμιμο δικαίωμα της Ελλάδας να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ν.μ. βάσει της Σύμβασης των ΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας, ενώ επεκτάθηκε και το περιεχόμενο που σχετίζεται με τις ζώνες εθνικής κυριαρχίας της Ελλάδας και τις παραβιάσεις τους από την Τουρκία.
Περιφερειακή συνεργασία και σχέσεις καλής γειτονίας
Το ΕΚ εκφράζει την υποστήριξή του στο διάλογο Ελλάδας-Τουρκίας, όπως η σύνοδος κορυφής Μητσοτάκη-Ερντογάν του Φεβρουαρίου 2026, ως βήμα προς την αποκλιμάκωση στην Ανατολική Μεσόγειο. Παράλληλα, το ΕΚ επαναλαμβάνει την έκκλησή του προς την Τουρκία να υιοθετήσει “εποικοδομητική και όχι διεκδικητική ή επιθετική προσέγγιση” στην περιοχή. Επικρίνει την προώθηση από την Τουρκία του δόγματος της “Γαλάζιας Πατρίδας”, εκφράζει βαθιά ανησυχία για τη διατήρηση του casus belli κατά της Ελλάδας, το οποίο χαρακτηρίζει ασύμβατο μεταξύ συμμάχων και καλών γειτόνων, και κατακρίνει τη συνεχιζόμενη παραβίαση της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων κρατών-μελών της ΕΕ, ιδίως της Ελλάδας και της Κύπρου.
Ειδική αναφορά γίνεται στις παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου, στην “πολιτική εργαλειοποίηση” του συστήματος NAVTEX, στις παρεμβάσεις σε έργα κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος όπως ο Great Sea Interconnector και ο EastMed, στις αντιδράσεις για το ελληνικό θαλάσσιο πάρκο στο Αιγαίο και στην αύξηση των παράνομων αλιευτικών δραστηριοτήτων τουρκικών σκαφών εντός ελληνικών χωρικών υδάτων. Το ΕΚ καλεί εκ νέου την ‘Αγκυρα να σεβαστεί πλήρως την κυριαρχία των κρατών-μελών, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματός τους να οριοθετούν ΑΟΖ σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και την UNCLOS, ενώ επαναλαμβάνει ότι το τουρκο-λιβυκό μνημόνιο “παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτες χώρες”.
Το ΕΚ τονίζει την ανάγκη τήρησης των συστάσεων της Επιτροπής της Βενετίας, ιδιαίτερα όσον αφορά τις μειονότητες, όπως ο ελληνορθόδοξος πληθυσμός της Ίμβρου και της Τενέδου, καθώς και τον σεβασμό προς το Οικουμενικό Πατριαρχείο, με αναγνώριση της νομικής του προσωπικότητας και του τίτλου του Οικουμενικού Πατριάρχη. Εκφράζουν βαθιά ανησυχία για την έλλειψη προστασίας μνημείων παγκόσμιας κληρονομιάς, όπως η Αγία Σοφία και η Μονή Παναγίας Σουμελά, καθώς και για τις πράξεις βανδαλισμού εναντίον μειονοτικών χώρων λατρείας, ζητώντας την άμεση εφαρμογή των αποφάσεων της UNESCO.
Ασφάλεια και άμυνα
Στα ζητήματα ασφάλειας και άμυνας, η έκθεση υπογραμμίζει τη στρατηγική και γεωπολιτική σημασία της Τουρκίας για την ΕΕ και το ΝΑΤΟ, αναγνωρίζοντας τον αυξανόμενο ρόλο της σε περιοχές κρίσιμες για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, όπως η Μαύρη Θάλασσα, η Ουκρανία, ο Νότιος Καύκασος και η Μέση Ανατολή, καθώς και τη συμβολή της σε αποστολές διαχείρισης κρίσεων της ΕΕ. Το ΕΚ τάσσεται υπέρ της περαιτέρω ενίσχυσης της πρακτικής συνεργασίας ΕΕ-Τουρκίας σε θέματα ασφάλειας και άμυνας όπου υπάρχουν κοινά στρατηγικά συμφέροντα, εκφράζει ωστόσο ανησυχία για τη συνεχιζόμενη παρεμπόδιση της συνεργασίας ΕΕ-ΝΑΤΟ από την ‘Αγκυρα μέσω του αποκλεισμού κράτους-μέλους της ΕΕ και καλεί την Τουρκία να εγκαταλείψει αυτή την πρακτική.
Παράλληλα, η έκθεση καταγράφει περαιτέρω επιδείνωση της ευθυγράμμισης της Τουρκίας με την Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφαλείας της ΕΕ, η οποία υποχώρησε από 6% το 2024 σε 4% το 2025, το χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί. Παρότι χαιρετίζει την εντατικοποίηση του πολιτικού διαλόγου και τη συμμετοχή της Τουρκίας σε αποστολές της ΕΕ, το ΕΚ εκφράζει ανησυχία για την αυξανόμενη αντιδυτική στάση των τουρκικών αρχών και καλεί την ‘Αγκυρα να άρει εμπόδια που υπονομεύουν την εμπιστοσύνη μεταξύ συμμάχων, όπως η διατήρηση του casus belli κατά κράτους-μέλους της ΕΕ, οι αμφισβητήσεις κυριαρχίας άλλων κρατών και η διατήρηση του ρωσικού συστήματος αεράμυνας S-400. Επιπλέον, εκφράζει σοβαρή ανησυχία για την προσέγγιση της Τουρκίας με τους BRICS+ και τον Οργανισμό Συνεργασίας της Σαγκάης, τονίζοντας ότι ενδεχόμενη πλήρης ένταξη στους BRICS+ είναι θεμελιωδώς ασύμβατη με την ενταξιακή της πορεία προς την ΕΕ.
Παρά τις παραπάνω επιφυλάξεις, το ΕΚ εκτιμά ότι, υπό το φως των γεωπολιτικών εξελίξεων, “θα πρέπει να διερευνηθούν οι δυνατότητες συνεργασίας με την Τουρκία στο πλαίσιο των τρεχουσών και μελλοντικών πολιτικών της ΕΕ στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας”. Παράλληλα, όμως καλεί την ‘Αγκυρα “να άρει τα σοβαρά εμπόδια που υπονομεύουν την εμπιστοσύνη μεταξύ εταίρων και συμμάχων”.
Κυπριακό
Το ΕΚ επαναβεβαιώνει την πάγια θέση του ότι η μόνη λύση στο κυπριακό πρόβλημα είναι μια δίκαιη, συνολική, βιώσιμη και δημοκρατική διευθέτηση, εντός του συμφωνηθέντος πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών, στη βάση μιας δικοινοτικής, διζωνικής ομοσπονδίας με ενιαία διεθνή νομική προσωπικότητα, ενιαία κυριαρχία, ενιαία ιθαγένεια και πολιτική ισότητα, όπως ορίζεται στις σχετικές αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας, στους συμφωνηθέντες τομείς σύγκλισης και στο πλαίσιο του ΓΓ του ΟΗΕ, καθώς και σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και τις αρχές και αξίες της ΕΕ. Χαιρετίζει τις πρόσφατες πρωτοβουλίες για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων, συμπεριλαμβανομένων των άτυπων συναντήσεων υπό την αιγίδα του ΟΗΕ το 2025-2026, καθώς και τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο κοινοτήτων. Ταυτόχρονα, καταδικάζει τις μονομερείς ενέργειες της Τουρκίας, όπως η παράνομη εγκατάσταση κατοίκων στα Βαρώσια και ο σφετερισμός περιουσιών Ελληνοκυπρίων, ενώ ζητεί την αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων από το νησί και τον σεβασμό της Πράσινης Γραμμής. Τέλος, υπογραμμίζει ότι η προοπτική στενότερης συνεργασίας ΕΕ – Τουρκίας εξαρτάται από την πλήρη συμμόρφωση με τα κριτήρια της Κοπεγχάγης και την εποικοδομητική συμβολή της ‘Αγκυρας στην επίλυση του κυπριακού, συμπεριλαμβανομένης της αποστρατιωτικοποίησης και της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Ο εισηγητής Sancho Nachez Amor (Σοσιαλιστές, Ισπανία) δήλωσε: “Η Τουρκία εξακολουθεί να κινείται με ταχείς ρυθμούς προς ένα πλήρως αυταρχικό μοντέλο. Η πρόσφατη υπόθεση με στόχο το κύριο κόμμα της αντιπολίτευσης, το CHP, και τη νόμιμη ηγεσία του, αποτελεί το πιο πρόσφατο παράδειγμα μιας ευρύτερης διάβρωσης του δημοκρατικού πλουραλισμού και του κράτους δικαίου, αναδεικνύοντας τον ρόλο ενός δικαστικού σώματος που εργαλειοποιείται για πολιτικούς σκοπούς. Μπροστά σε μία τόσο σοβαρή κατάσταση, μας ανησυχεί βαθιά η υποτονική απάντηση της Επιτροπής, της ΕΥΕΔ και των κρατών μελών, τα οποία εξακολουθούν να εθελοτυφλούν όσον αφορά τη συνεχιζόμενη αποδόμηση της δημοκρατίας στην Τουρκία. Η σιωπή αυτή υπονομεύει την εικόνα και την αξιοπιστία της ΕΕ και αποξενώνει περαιτέρω τα πιο φιλοευρωπαϊκά και φιλοδημοκρατικά τμήματα της τουρκικής κοινωνίας, με συνέπειες που μπορεί να χρειαστούν χρόνια για να αναστραφούν.”
Γεωργία
Υπό το βάρος της σοβαρής και συνεχιζόμενης δημοκρατικής οπισθοδρόμησης στη Γεωργία, οι ευρωβουλευτές εκφράζουν τη βαθιά τους ανησυχία για το γεγονός ότι το κυβερνών κόμμα “Γεωργιανό Όνειρο” δεν έχει λάβει κανένα μέτρο για την αναστροφή των αρνητικών εξελίξεων. Η έκθεση τονίζει ότι η συνεργασία της ΕΕ και των κρατών μελών με τις γεωργιανές αρχές θα πρέπει να εξαρτάται αυστηρά από τη λήψη συγκεκριμένων και επαληθεύσιμων μέτρων για την αντιστροφή της πορείας δημοκρατικής οπισθοδρόμησης, την άρση των περιορισμών και την ανάσχεση της έντονης φιλορωσικής εστρατείας παραπληροφόρησης κατά της ΕΕ. Το ψήφισμα, το οποίο εγκρίθηκε την Τετάρτη με 436 ψήφους υπέρ και 145 κατά και 47 αποχές, εκφράζει την πλήρη αλληλεγγύη του προς τον γεωργιανό λαό, ο οποίος συνεχίζει τον αγώνα του για μια ευρωπαϊκή και δημοκρατική Γεωργία απέναντι στη δημοκρατική διολίσθηση. Παράλληλα, στην έκθεση διατηρείται η προηγούμενη θέση του Κοινοβουλίου, όσον αφορά τη μη αναγνώριση της νομιμότητας του κοινοβουλίου της Γεωργίας και του προέδρου που εξελέγη από αυτό.
“Το καθεστώς του ‘Γεωργιανού Ονείρου’ συνεχίζει να αποδυναμώνει τους δημοκρατικούς θεσμούς και να φιμώνει τα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης. Παράλληλα, η χώρα συγκαταλέγεται πλέον στις χώρες της περιοχής με τους περισσότερους πολιτικούς κρατούμενους, μεταξύ των οποίων και η βραβευμένη με το Βραβείο Ζαχάρωφ, Mzia Amaglobeli. Αυτό είναι απαράδεκτο για μια υποψήφια προς ένταξη στην ΕΕ, χώρα. Πρέπει τώρα να κινηθούμε προς την επιβολή συντονισμένων κυρώσεων σε επίπεδο ΕΕ κατά όσων ευθύνονται για την καταστολή και την άλωση του κράτους”, δήλωσε η εισηγήτρια Rasa Juknevičienė (ΕΛΚ, Λιθουανία).
Οργισμένη αντίδραση από την Άγκυρα
Με έντονο ύφος και γνωστές καταγγελίες περί “αντιτουρκικών κύκλων” απάντησε το υπουργείο Εξωτερικών της Τουρκίας στην έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για το 2025, η οποία ασκεί σκληρή κριτική στην Άγκυρα για κράτος δικαίου, δημοκρατική οπισθοδρόμηση και απομάκρυνση από τις ευρωπαϊκές αξίες.
Η τουρκική πλευρά απέρριψε την έκθεση, υποστηρίζοντας ότι περιέχει εκτιμήσεις που βασίζονται σε “αβάσιμους ισχυρισμούς” και “παραπληροφόρηση” από κύκλους που, όπως αναφέρει, στρέφονται κατά της Τουρκίας.
Στην ανακοίνωση, η Άγκυρα κατηγορεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ότι κινείται με “σκόπιμη πολιτική ατζέντα” και ότι επιχειρεί να επισκιάσει τη θετική προοπτική στις σχέσεις Τουρκίας – ΕΕ, σε μια περίοδο κατά την οποία, σύμφωνα με το τουρκικό ΥΠΕΞ, η στρατηγική σημασία αυτών των σχέσεων αυξάνεται.
Το πιο αιχμηρό σημείο της ανακοίνωσης είναι η αναφορά ότι η έκθεση του Ευρωκοινοβουλίου παρέχει “πλατφόρμα” σε τρομοκρατικές οργανώσεις και αντιτουρκικούς κύκλους. Με αυτόν τον τρόπο, η Τουρκία επιχειρεί να παρουσιάσει τη θεσμική κριτική της ΕΕ όχι ως αποτίμηση της κατάστασης στο εσωτερικό της, αλλά ως μέρος μιας πολιτικής εκστρατείας εναντίον της.
“Δεν δεχόμαστε παρεμβάσεις στη Δικαιοσύνη”
Ιδιαίτερη ενόχληση προκαλούν στην Άγκυρα οι αναφορές της έκθεσης στη λειτουργία της Δικαιοσύνης και στις νομικές διαδικασίες στην Τουρκία.
Το τουρκικό ΥΠΕΞ κάνει λόγο για παραμόρφωση των δικαστικών διαδικασιών και απορρίπτει τη στοχοποίηση του υπουργού Δικαιοσύνης με, όπως αναφέρει, αβάσιμες κατηγορίες.
“Η τουρκική Δικαιοσύνη, ένας από τους θεμελιώδεις πυλώνες της κυριαρχίας του κράτους μας, δεν είναι ανοιχτή σε παρεμβάσεις από κανένα διεθνές ίδρυμα, εξωτερικό παράγοντα ή πολιτικό κύκλο”, αναφέρει η ανακοίνωση.
Η απάντηση αυτή δείχνει ότι η Τουρκία επιμένει να αντιμετωπίζει την ευρωπαϊκή κριτική για το κράτος δικαίου ως ζήτημα εθνικής κυριαρχίας και όχι ως υποχρέωση που συνδέεται με την υποψηφιότητά της για ένταξη στην ΕΕ.
Το χάσμα με την ΕΕ παραμένει
Η αντίδραση της Άγκυρας έρχεται μετά την έγκριση της έκθεσης από την ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η οποία τονίζει ότι η ενταξιακή διαδικασία της Τουρκίας δεν μπορεί να επανεκκινήσει υπό τις σημερινές συνθήκες.
Η τουρκική κυβέρνηση, αντί να απαντήσει επί της ουσίας στις επικρίσεις για δημοκρατία, ανθρώπινα δικαιώματα και κράτος δικαίου, επιλέγει να καταγγείλει την έκθεση ως πολιτικά υποκινούμενη.
Έτσι, η αντιπαράθεση επιβεβαιώνει το βαθύ χάσμα ανάμεσα στην Άγκυρα και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: η Τουρκία ζητά στρατηγική συνεργασία με την ΕΕ, αλλά απορρίπτει την ευρωπαϊκή κριτική για τις εσωτερικές της πρακτικές.
Το μήνυμα της ανακοίνωσης είναι σαφές: η Άγκυρα θέλει να αντιμετωπίζεται ως απαραίτητος εταίρος, όχι ως χώρα που καλείται να λογοδοτήσει για την κατάσταση της δημοκρατίας και της Δικαιοσύνης στο εσωτερικό της.
Με πληροφορίες ΑΠΕ-ΜΠΕ
